Πολιτισμικοί Σφυγμοί

 

          Λες και ήταν χθες

7        Χρώματα πάνω σε μαύρο

                   Από την Τώνια Κατζουρού

·         Ιστορίες  στη Χαλεπιανή ρούγα  

 

 «…Ήταν τόσο ειλικρινές και αυθεντικό! Ένα slice of life, μέσα από παιδικά μάτια, ένα κομμάτι σπαρταριστό ολόγιομης παιδικής μακαριότητας!..Επιτέλους, μετά την αυξανόμενη τάση αποτύπωσης της «παιδικής στέρησης», της ασχήμιας και των κρυμμένων μυστικών, απόλαυσα αυτό το ανέμελο και ανέφελο κείμενο, γραμμένο μέσα από μια παιδική ματιά που παραμένει έτσι, χωρίς να απαρνιέται την αποστασιοποίηση και τη σοφία της ωριμότητας…» Κατερίνα Θεοτοκάτου θεατρολόγος.

Ένα από τα βιβλία που φέτος  το καλοκαίρι εκδόθηκαν από τις εκδόσεις «Ραδάμανθυς» και παρουσιάστηκαν στα Χανιά αρχές Σεπτεμβρίου, σημειώνοντας πολύ μεγάλη επιτυχία, είναι η νέα λογοτεχνική δημιουργία, συγγραφική αυτή την φορά, των διηγημάτων της Τώνιας Κατζουρού «7 χρώματα πάνω σε μαύρο».

 

·         Την Τώνια Κατζουρού την γνωρίζουμε ως ποιήτρια από την πρώτη της ποιητική συλλογή «Ακροβατώ». Θερμή η υποδοχή της ως ποιήτρια. Θερμότατη  προοιωνίζεται και η υποδοχή της ως συγγραφέα.

                                          

                                     Λες και ήταν χθες

·         Γιατί; Ένας πρώτος λόγος είναι ότι οι ιστορίες αυτές διαδραματίζονται εν Χανίοις. Και μάλιστα στη Χαλέπα. Το ιστορικό προάστιο των Χανίων με τα «αρχοντόσπιτα» όπως τα  περιγράφει και η συγγραφέας αλλά και τα μέτρια σπίτια και τα φτωχόσπιτα. Μια συνοικία όπου γεννήθηκαν και έζησαν μεγάλοι πολιτικοί του τόπου όπως και αυτοδιοικητικοί και λογοτέχνες και, και, και…

·         Ένας δεύτερος λόγος είναι ότι οι ιστορίες αυτές έχουν, εκτός από τους κομπάρσους της μυθοπλασίας, και κάποιους αληθινούς, αναγνωρίσιμους σχεδόν πρωταγωνιστές. Ειδικά για όποιον έζησε στην περιοχή αλλά και στα Χανιά ευρύτερα. Αφού ένα μικρομέγαλο χωριό ήμασταν όλοι τότε. Αυτά τα αναγνωρίσιμα στοιχεία, πώς να το κάνουμε, ελκύουν εύλογα τον αναγνώστη.

·          Την εποχή που εκτυλίσσονται οι  «μαγικές» αληθινές και «παραμυθένιες»  μαζί ιστορίες η συγγραφέας ήταν παιδί. Στα πρώτα 12 χρόνια της ζωής της.

·         Και η ίδια είναι ο αυτόπτης και αυτήκοος μάρτυρας που ταυτόχρονα συμμετείχε ενεργά στα πεδία δράσεως.

·         Ο βασικός όμως λόγος -κατά την γνώμη μου- είναι ότι αυτές οι «χθεσινές» πολύ ενδιαφέρουσες  ιστορίες μεταφέρονται από την συγγραφέα σήμερα αλατοπιπερωμένες με Κατζουράκειο χιούμορ. Με αβίαστη, ανεπιτήδευτη  γλώσσα, με λίγο σαρκασμό και σκωπτική διάθεση, αλλά και πολλή ευαισθησία, αγάπη και ευγνωμοσύνη για όλα όσα έτυχε να δει και να ζήσει.  

·         Καταγράφει λεπτομερείς περιγραφές ανθρώπων, αρχοντικών, συνηθειών της εποχής, γεγονότων που σημάδεψαν ανθρώπους της διπλανής πόρτας, φιλίες που έμειναν ή χάθηκαν στο χρόνο, σκηνές αφάνταστα ζωντανές από την καθημερινότητα της γειτονιάς της (οδός Δαγκλή) και της Χαλέπας ευρύτερα.

·         Όλα  μεταφέρονται ως βιώματα της μετεμφυλιακής εποχής της δεκαετίας του ’50, χωρίς να ωραιοποιούνται, χωρίς να δραματοποιούνται αλλά και χωρίς να γελοιοποιούνται. Τόσο ζωντανά που λες και έγιναν χθες.

                                                  Ελπίδα

·         Απολαυστική είναι η ανάγνωση των ιστοριών με την  πένα της Κατζουρού.

·         Οι 7 αυτές σύντομες αλλά  περιεκτικές ιστορίες έχουν κοινό συνδετικό κρίκο την «Βίλα Σβάρτς» . Αυτό το διατηρητέο  νεοκλασικό μας κτίριο (όπως λένε εδώ και δεκαετίες οι δημοτικές μας αρχές με κίνδυνο πλέον να καταρρεύσει από την αδυναμία μας να το αποκαταστήσουμε) .

·         Να πώς εξηγεί η Κατζουρού στην εισαγωγή της την «εμπλοκή» της Βίλας. : «Ο συνδετικός κρίκος των ιστοριών αυτών, είναι η «Βίλα Σβαρτς» που σημαίνει Μαύρο. Και γύρω της πλέχτηκαν ιστορίες μισοαληθινές, μισοπαραμυθένιες… Γιατί στο δρόμο μας συνέβαιναν πολλά συνταρακτικά γεγονότα για τα μάτια ενός παιδιού! Γεγονότα που έγιναν βάσεις για πορεία ευέλικτη, μέσα στη ζωή! Έγιναν χρώματα που αναδείχτηκαν πάνω στο μαύρο και έλαμψαν στα μάτια όλων όσοι έζησαν από κοντά αυτή τη μαγική εποχή, μετά τον πόλεμο, που σήμαιναν ελπίδα! Σαν τη πρώτη ιδιοκτήτρια της «Βίλας Σβαρτς»!»

·         Εδώ να εξηγήσουμε –όπως το κάνει και η συγγραφέας, ότι «η βίλα κτίστηκε το 1860, από μια Γερμανίδα ευγενή, τη βαρόνη Ελοράνς Μαρία Φον Σβάρτς, που είχε εξελληνίσει το όνομά της και είχε γίνει γνωστή ως Ελπίδα Μέλαινα..»

 

                      Οι   ιστορίες και τα χρώματα

·         Επτά χρώματα, όπως του ουράνιου τόξου. Καταγράφονται εδώ οι επτά ιστορίες μαζί με κάποια αποσπάσματα:

·         1.Στη βίλα Σβάρτς ( Η μπλε ιστορία) « Το σπίτι μας ήταν δίπλα στη «Βίλα Σβάρτς». Τότε τη λέγαμε «βίλα του Κρούγερ» ή «Χωροφυλακή», γιατί μαζί με τον τεράστιο περίβολό της αποτελούσε το αστυνομικό τμήμα Χαλέπας, που ήταν και το μηχανοστάσιο της χωροφυλακής γενικώς… Εγώ έπαιζα με τον γιο του διοικητή (που ενωμοτάρχης ήταν μόνο, αλλά τον φωνάζανε διοικητή και συνταγματάρχη, γιατί τον φοβούνταν όλοι) και έρχονταν κι άλλα παιδιά…. Ο Λεωνίδας είχε κι αυτός ένα γιο στη ηλικία του Φάνη, τον Περικλή, που ήταν πειραχτήρι και είχε πολύ χιούμορ. Αυτός ήταν ευγενικός. Όμως είχε την φαεινή ιδέα να ταιριάξει τα αρχικά του Φάνη, Φ και Β, και να τον πει Φάβα. Καλά, η φάβα, ήταν το χειρότερό μας φαγητό. Όλων όσους γνώριζα (εκτός από τις μαμάδες μας) και ήταν φρικτό να σε πουν έτσι!...»

·         2. Ο Γάμος της Πολύμνιας ( Η κίτρινη ιστορία)

·         3. Ένας κήπος και μια κηδεία ( Η μοβ ιστορία)

·         4.Ο Αμάν-Αμάν και το ξεμάτιασμα ( Η γαλάζια ιστορία)

«Είχε κολλήσει το βλέμμα του στο Μαρικάκι κι επαναλάμβανε σαν παραμιλητό: «Αμάν-αμάν! Αμάν-αμάν!» Το Μαρικάκι ούτε που πήρε χαμπάρι τι γινόταν εκεί μπροστά της, γιατί περνούσε ένα λεωφορείο εκείνη την ώρα, της γραμμής Χανιά-Χαλέπα, και είχε έναν πολύ ωραίο οδηγό, σαν τον Βίκτορ Ματσούρ, που είχαμε δει στον κινηματογράφο, να κάνει τον Σαμψών, πριν δυο βραδυές..»

·         5. Η εκλογή του Δημάρχου ( Η πράσινη ιστορία)

·         6. Η απαγωγή (Η κόκκινη ιστορία)

·         7. Μια υπαίθρια έκθεση ζωγραφικής ( Η πορτοκαλί ιστορία) 

·          Αυτή η τελευταία πολύ όμορφη ιστορία αναφέρεται κυρίως στον κήπο της Φλωρεντίνης Καλούτση  απέναντι από το πατρικό σπίτι της συγγραφέως.

·         Η  Τώνια Κατζουρού αφιερώνει το βιβλίο της «στα δυο παιδιά της, που μεγάλωσαν κι αυτά στον ίδιο δρόμο…»

·         Τα έργα τέχνης που πλαισιώνουν το βιβλίο και την στήλη είναι της ζωγράφου Μαρκέλλα Κομπίτσα.

 

Νεώρια: Ο κόμπος και οι «κόμβοι»

   

 

Αχ και να γινότανε, λέει, να σταματήσουν οι πολιτικοί και αυτοδιοικητικοί μας  τις υπερβολές όταν παρουσιάζουν μια προσπάθεια να προχωρήσει ένα έργο που όφειλε να έχει ήδη πραγματοποιηθεί.

·         Θα το καταλάβατε. Στην παρουσίαση της προμελέτης για τα Νεώρια αναφέρομαι. Και πρωταρχικά σ’ αυτό το «ιστορική μέρα» για τα Χανιά για το έργο των Νεωρίων. Ολοκληρωμένη μελέτη,  ολοκληρωμένη προσπάθεια και λοιπά και λοιπά.

·         Για να μη λέμε την ιστορία από την αρχή: αυτό που πλέον φάνηκε ότι έχουμε στα χέρια μας είναι η κατάθεση του ερευνητικού προγράμματος  του Πολυτεχνείου μας – που πράγματι ήταν αναλυτική και κατανοητή και μας άρεσε έτσι  όπως παρουσιάστηκε.

·         Στην συνέχεια έγινε η προμελέτη όπως είπε ο κ. Μυλωνάς, προϊστάμενος του γραφείου Παλιάς πόλης. Γιατί άλλο ερευνητικό πρόγραμμα και άλλο προμελέτη.

·         Είδαμε και τις πολύ ωραίες μακέτες  κατασκευής και φανταστήκαμε πόσο πράγματι αυτό θα αναβαθμίσει το ενετικό μας λιμάνι και θα συμβάλλει στην γενικότερη  πολιτισμική μας ανάπτυξη.

·          Γι’ αυτό άλλωστε και οι δημοτικές παρατάξεις το ψήφισαν –και καλώς- μετ’ επαίνων.

                                      Φορέας  βιωσιμότητας

·          Όμως υπάρχει, κατά την άποψή μας ένα κομβικό ζήτημα τόσο για την έγκριση της προμελέτης από το  Υπ Πολιτισμού όσο και κυρίως για την ένταξη της  μελέτης-κατασκευής του σε χρηματοδοτικό πρόγραμμα.

·         Αυτό, εξ όσων γνωρίζουμε, θα εξαρτηθεί τα μέγιστα και από τις προτεινόμενες χρήσεις αλλά και από τον φορέα λειτουργίας του τεράστιου αυτού συγκροτήματος και του αναγκαίου για την βιωσιμότητά του φορέα που θα μελετηθεί στη δεύτερη φάση της μελέτης. Οι χρήσεις κατατέθηκαν και ψηφίστηκαν.

·         Πολιτιστικές είναι οι χρήσεις. Και εμπεριέχουν ουσιαστικά αυτό που πρότειναν  και όλες οι παλιότερες προτάσεις χρήσεων των Νεωρίων-  πλην μίας που πρότεινε την δημιουργία ιχθυόσκαλας.

·         Θα μπορούσε να είναι κάτι άλλο; Προφανώς όχι.

·         Ωστόσο, παρότι στο ερευνητικό πρόγραμμα του Πολυτεχνείου όπως το είδαμε δημοσιευμένο τίθεται σαφώς και το θέμα της λειτουργικής βιωσιμότητας του συγκροτήματος των Νεωρίων  δεν ακούσαμε  να  συζητείται ευρέως στο δημοτικό συμβούλιο. Σχεδόν καθόλου, θα λέγαμε.

·         Θυμίζουμε ότι ειδικά για την βιωσιμότητα του εγχειρήματος η υπουργός Πολιτισμού κυρία Λ. Μενδώνη  είχε μιλήσει για την «βιώσιμη επανάχρηση» των Νεωρίων. Ακούστηκαν επίσης διάφορα για τα τρία τοπόσημα που θα έχουμε  όταν αποκατασταθούν και λειτουργήσουν τα Νεώρια.

·         Αναγκαστική παρένθεση: Δυστυχώς η εμπειρία μας, των πολιτών, μας κάνει απαισιόδοξους ως προς την πολιτική αξιοπιστία-δυνατότητα του δήμου Χανίων να συγκροτήσει και να λειτουργήσει ένα τέτοιο φορέα όταν δεν έχει ακόμα καταφέρει να το κάνει για το «Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης». Θυμίζουμε, δηλαδή, ότι δυστυχώς η ΚΕΠΠΕΔΗΧ-ΚΑΜ –δηλαδή ο δήμος Χανίων- αν και όφειλε να έχει προχωρήσει στην σύσταση φορέα λειτουργίας  της μαζί με το «Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης» δεν το έχει  κάνει ακόμα.  Και, επίσης, δυστυχώς, το «Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης»  δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί κατασκευαστικά ώστε να μπορεί να στεγάσει το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ.Κ. Η στέγαση του οποίου μάλιστα ήταν ο λόγος που πείσθηκε το 2002 ο τότε υπουργός Οικονομικών και βουλευτής Χανίων του ΠΑΣΟΚ κ. Νίκος Χριστοδουλάκης, να προχωρήσει στην παραχώρηση του παλιού τελωνείου  στο δήμο Χανίων όπως είχε ζητήσει ο τότε δήμαρχος Χανίων  Γ. Τζανακάκης. Η οποία παραχώρηση ολοκληρώθηκε επί δημαρχίας Κ. Βιρβιδάκη.

·         Οπότε, από την αναγκαστική αυτή παρένθεση κρατούμε δυστυχώς δύο τινα: Πρώτον ότι το θέατρο δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί παρότι «εγκαινιάστηκε» το 2017 με παρουσία τότε του Μίκη Θεοδωράκη, και δεύτερον ότι για το θέατρο δεν έχει ακόμα συσταθεί φορέας λειτουργίας.

·         Επομένως, έχουμε πολύ δρόμο ακόμα για να μιλήσουμε για «ιστορική μέρα» για τα Νεώρια, όταν η «ιστορική μέρα» της ολοκλήρωσης των κατασκευών και του φορέα λειτουργίας του θεάτρου δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί. Κλείνει η παρένθεση.

                                    Κόμπος  και … «κόμβος»;

·         «Κόμπος» στο…χτένι της συνέχειας και της χρηματοδότησης  του έργου των Νεωρίων, λοιπόν, μοιάζει να αναδεικνύεται η λειτουργική βιωσιμότητα του έργου για την οποία θέτει ήδη ερωτήματα η ανάλυση των μελετητών.

·       Αυτά αφορούν κυρίως  τις δυνατότητες που πρέπει να έχει  ένας τέτοιος φορέας  λειτουργίας οι οποίες θα διερευνηθούν σε δεύτερο στάδιο. Δεν είναι δυνατόν λόγω χώρου να αναφέρουμε όλα τα ερωτήματα.  Παραθέτουμε ενδεικτικά :

·         «Την κρίσιμη στιγμή η πόλη θα είναι σε θέση να αναλάβει τη διαχείριση μίας δομής του βεληνεκούς που προβλέπεται να έχουν τα Νεώρια; Θα έχει την επάρκεια, κατά την ολοκλήρωση του τεχνικού έργου, σε υποδομές και προσωπικό; Θα είναι τα θεσμικά όργανα έτοιμα να υποστηρίξουν τη δραστηριότητα; Θα υπάρχουν στελεχωμένες υπηρεσίες πρώτης γραμμής για εξυπηρέτηση των επισκεπτών καταρτισμένες κατάλληλα;

·          Θα μπορούν τα Χανιά να υπερβούν το σημερινό τρόπο διαχείρισης του πολιτιστικού τους προϊόντος; Θα είναι σε θέση να υποστηρίξουν το άνοιγμα οικονομικά; Θα μπορέσουν να ενεργοποιήσουν όλους τους συμμετέχοντες και λοιπούς ενδιαφερόμενους του πολιτισμού της περιοχής; Θα μπορέσουν να δημιουργηθούν κίνητρα για την υποστήριξη κι ενεργό συμμετοχή τους;

·         Θα είναι η πόλη ικανή να διευρύνει τους πολιτιστικούς της ορίζοντες, να εξερευνήσει νέους τρόπους πολιτιστικής έκφρασης και να δημιουργήσει δεσμούς αλληλεπίδρασης και συνεργασίας μέσω της απαραίτητης εξωστρέφειας που θα πρέπει να υιοθετήσει σε σχέση με το διεθνές πολιτιστικό ταμπλό; Να φέρει τον τοπική κοινωνία σε επαφή με τον πολιτιστικό πλούτο και τη διαφορετικότητα της πολιτιστικής έκφρασης προερχόμενης από διαφορετικά μέρη και κουλτούρες;

·          Είναι τα θεσμικά όργανα διατεθειμένα, με την αφορμή της επανάχρησης των Νεωρίων, να επαναπροσδιορίσουν το συνολικό πολιτιστικό τοπίο της περιοχής, ενισχύοντας και διαφοροποιώντας τη μπράντα των Χανίων ως προορισμό, σε μία εποχή που γνωστοί και άγνωστοι τουριστικοί προορισμοί σε παγκόσμιο επίπεδο καλούνται, υπό το βάρος των νέων συνθηκών, να επανασυστηθούν στον πελάτη – επισκέπτη;»

·          Το έθεσε  ακροθιγώς στην ολιγόλεπτη τοποθέτησή του και ο επικεφαλής της παράταξής του κ. Γρηγόρης Αρχοντάκης  μιλώντας για master plan λειτουργικής βιωσιμότητας.

·         Στις 15 Ιουλίου που μας πέρασε απ’ αυτήν την στήλη είχαμε θέσει το θέμα των χρήσεων, του φορέα διαχείρισης και χρηματοδότησης.

·         Τώρα φαίνεται ότι ο «κόμπος» έφτασε στο χτένι. Και πρέπει να τον …λύσουμε χωρίς μεγαλοστομίες για «ιστορική μέρα».

·         Ευχόμαστε  ο δήμος Χανίων να μπορέσει  πολιτικά να  συμφωνήσει με το λύσιμο του «κόμπου» του  φορέα που σε δεύτερο στάδιο, γράφουν οι μελετητές ότι θα ερευνηθεί.

·         Κομβικό σημείο, λοιπόν ο φορέας. Πολιτικό σίγουρα. Και… μαθηματικό(!)  ίσως.

·         Καθώς η αρχική έμπνευση για την έννοια του κόμβου(διαβάζω στην Βικιπαίδεια)  προέρχεται από τους κόμπους που απαντώνται στην καθημερινή ζωή.

·          Καλά …κομπολογίσαμε και σήμερα!

 

 

 

 

 

 

Νεώρια: Παραχώρηση, χρήσεις, χρηματοδότηση αποκατάστασης

                      

 

Επίκαιρο θεωρώ ότι είναι και φέτος το θέμα για τα Νεώρια που μου υπενθύμισε χθες η σελίδα μου στο facebook και είχε δημοσιευτεί  στα Χανιώτικα Νέα  14-7-20 (https://www.haniotika-nea.gr/neoria-tora-kyrioteros-paiktis-to-yp-po-a/).  Για πολλούς λόγους. Καταρχάς όμως για το γεγονός ότι, όπως έγραφα, η παραχώρηση χρήσεων των Νεωρίων για μία πενταετία λήγει ΑΥΤΟΔΙΚΑΙΑ το 2021. Φέτος, δηλαδή.

·         Και όχι μόνο λήγει αλλά περιλαμβάνει και κάποιους όρους που πρέπει να τηρηθούν. Οι  μελέτες που προβλέπει η σύμβαση με το Πολυτεχνείο  γενικά ξέρουμε ότι προχωρούν. Αλλά δεν έχουν κατατεθεί  όπως προβλέπεται στην πενταετή παραχώρηση

                                         Ανανέωση παραχώρησης

·          Έχει ο δήμος Χανίων ζητήσει την ανανέωση της παραχώρησης των Νεωρίων εγγράφως από το ΥΠΟΑ; Γιατί μόνο τα γραπτά μένουν.

·         Και αν έχει ζητηθεί και εγκριθεί(;) περιλαμβάνει καλύτερους όρους απ’ αυτούς  της φετινής που λήγει; Γιατί υπάρχουν και όροι που δεν φαίνεται να μπορούν να εκπληρωθούν φέτος. Όπως, για παράδειγμα, ο όρος να κατατεθεί από πλευράς Δήμου ολοκληρωμένη πρόταση αποκατάστασης, ανάδειξης και επανάχρησης των Νεωρίων η οποία θα περιλαμβάνει αρχιτεκτονική και στατική μελέτη Η/Μ εγκαταστάσεων. Υπάρχει τέτοια  ανανέωση για όλα; Και τί λέει λαμβάνοντας υπ’ όψη και την σημερινή συγκυρία;

                                               Χρήσεις

·         Επίσης, όπως φάνηκε και από την περυσινή ομιλία της υπουργού Πολιτισμού κυρίας Μενδώνη, θα παίξουν  μεγάλο ρόλο στην έγκριση της μελέτης οι προβλεπόμενες χρήσεις. Και φυσικά ανάλογα με αυτές και η πηγή χρηματοδότησης. «Δεν γίνεται να γίνονται όλα μουσεία» είχε πει με νόημα η κυρία υπουργός.

·         Έγινε μια ηλεκτρονική διαβούλευση για τις χρήσεις.  Ωστόσο εξαρτάται και από την  τελική κατεύθυνση, που έχει δώσει ο Δήμος Χανίων και η περιφέρεια Κρήτης που χρηματοδοτούν την μελέτη, στους μελετητές.

·          Η σύμβαση με το Πολυτεχνείο έχει 20μηνη προθεσμία. Δεν έχει λήξει επομένως ακόμα. Οι μελέτες που προβλέπονται στην σύμβαση με το Πολυτεχνείο είναι :  

·           Έρευνες για την ιστορική τεκμηρίωση της πορείας του μνημειακού συνόλου  αρχειακή και βιβλιογραφική έρευνα σε αρχεία στην Κρήτη, στη Βενετία, στη Βιέννη και στην Κωνσταντινούπολη, Τοπογραφική και σύνθετη γεωδαιτική αποτύπωση με τη βοήθεια γεωδαιτικών σταθμών, Πολεοδομική και αστική τεκμηρίωση, Γεωλογική αναγνώριση και χαρτογράφηση,  Χημικές αναλύσεις δομικών υλικών του μνημείου, Έρευνα για τη στατική επάρκεια, Αρχιτεκτονική αποτύπωση,   Προτάσεις χρήσεως.

                                        Momentum

·         Η κοινή λογική (και τα όσα πέρυσι δηλώθηκαν  ή εννοήθηκαν από την κυρία Μενδώνη και τον π. υφυπουργό Παιδείας κ. Βασ. Διγαλάκη) λέει ότι οι προτάσεις χρήσεως θα παίξουν πρωτεύοντα ρόλο  για όλες τις περαιτέρω μελέτες αποκατάστασης που απαιτούνται και φυσικά για την πηγή χρηματοδότησής τους.

·         Χρήσεις που προφανώς χρειάζεται να αποδεικνύεται ότι είναι βιώσιμες ώστε να χρηματοδοτηθούν.

·         Προκειμένου όλα αυτά να συντομεύονται ώστε να εκμεταλλευτούμε το “momentum” όπως διπλωματικά «τιτλοφόρησε» η κυρία υπουργός  την πολιτική συγκυρία. Η οποία είπε: « Για όλα τα πράγματα έρχεται μια στιγμή. Είναι το περίφημο momentum, στο οποίο οι δυνάμεις του καλού συγκλίνουν έτσι ώστε να δημιουργήσουν ένα ακόμα καλύτερο αποτέλεσμα. Ίσως μια τέτοια στιγμή, είναι και αυτή που είμαστε εδώ σήμερα, αλλά μια τέτοια στιγμή ήταν και αυτή που δημιούργησε τις προϋποθέσεις να είμαστε εδώ σήμερα και αυτό συνέβη περίπου ένα χρόνο πριν. Δεν είναι τυχαίο ότι από τα πρώτα μελήματα του Πρωθυπουργού ήταν η έγνοια του για την πόλη του. Η πόλη του πατέρα του, η πόλη της οικογένειάς του».

·         Προκειμένου, λοιπόν, να «εκμεταλλευτούμε» και αυτό το momentum  αλλά και τα άλλα που έχουμε με τρεις βουλευτές της κυβέρνησης της Ν.Δ.  στο νομό, το ερώτημα είναι: η δημοτική αρχή έχει καταλήξει για  την πολιτική κατεύθυνση των μελετητών για τις χρήσεις των Νεωρίων;

·         Έχει συμφωνήσει, έχει μιλήσει, έχει ενημερώσει γι αυτό τους επικεφαλής των παρατάξεων ώστε να υπάρχει η μέγιστη δυνατή συναίνεση στο Δημοτικό συμβούλιο Χανίων αλλά και την τοπική κοινωνία και τους θεσμούς της;

·         Να υπάρχει, δηλαδή, ένας μπούσουλας για το προς τα πού πάμε; 

·         Γιατί εάν δεν τα προετοιμάσουμε όλα τα παραπάνω, το καλύτερο που θα μας μείνει στο χέρι όσο ο χρόνος περνά θα είναι οι μελέτες αποτύπωσης κλπ του Πολυτεχνείου. Οι οποίες επίσης θα μπουν σε ένα συρτάρι και θα περιμένουν την επόμενη επικαιροποίηση, μελέτη αποκατάστασης κλπ.

·          Δεν το θέλουμε αυτό, σωστά;

 

 

 

 

 

Από τον ερευνητή, συγγραφέα, λαογράφο Σήφη Ιωαν. Πετράκη Ροζοναρίσματα τσ΄Ασηγωνιώτικης Ρίζας · Βραβευμένο από την Ακαδημία Αθηνών και το πέμπτο βιβλίο της σειράς

                                                          

  Η Παναγία Μυριοκεφαλίτισσα Αντιφωνήτρια

"Αλλη του δείξανε και μ άλλη τον παντρέψανε"

       « Μάνα σου λέω δε βαστώ/τσοι Τούρκους να δουλεύω/δώσε μου το τουφέκι μου/και τ’αργυρό μαχαίρι/ να πάω στην ΑσήΓωνιά/που δεν μπατούνε Τούρκοι/που δεν πλερώνω τζερεμέ,/ Χαράτσι του Σουλτάνου…» Ριζίτικο από  το βιβλίο.

Ακούραστος και πάντα παθιασμένα ερωτευμένος με τον γενέθλιό τόπο του ο γνωστός μας συγγραφέας, ερευνητής και λαογράφος και πολλάκις ανταποκριτής Κρητικών εκδηλώσεων ανά την Ελλάδα στα Χανιώτικα Νέα, Σήφης Ιωαν. Πετράκης, « αναμάζωξε» , όπως λέει, τα χαρτιά του και έγραψε ακόμα ένα βιβλίο σχετικό με την Ασή Γωνιά.

·         Μόλις  κυκλοφορήθηκε, λοιπόν, το πέμπτο βιβλίο της σειράς με τίτλο «Ροζοναρίσματα τσ'  Ασηγωνιώτικης Ρίζας». Το βιβλίο, ως φαίνεται, ήταν έτοιμο νωρίτερα αλλά η κυκλοφορία του, λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού, καθυστέρησε την κυκλοφορία και διανομή του. Πάντως, έτσι, πρόλαβε και συμπεριέλαβε  στην έκδοση και τον έπαινο βράβευσης και του παρόντος βιβλίου που, αν δε κάνω λάθος, είναι το δεύτερο της σειράς της «Ρίζας» που βραβεύεται. Βέβαια ο Σήφης Πετράκης  είναι επίσης συγγραφέας και πολλών άλλων βιβλίων που αφορούν κυρίως στην τεχνική εκπαίδευση την οποία υπηρέτησε ως καθηγητής.

·         Αφιερωμένο στην μνήμη του πατέρα του Γιάννη και της μητέρας του Στέλλας,  το τωρινό, με εξώφυλλο μια πανοραμική φωτογραφία της Ασηγωνιάς στη ρίζα της Μαδάρας , περιλαμβάνει επίσης  στις 189 σελίδες του πολλές φωτογραφίες από ιστορικά πρόσωπα, πρωταγωνιστές των νέων ιστοριών του και όχι μόνο καθώς και φωτογραφικά στιγμιότυπα από την καθημερινότητα και τις γιορτές του χωριού του, της Ασή Γωνιάς.

                                Ροζοναρίσματα  

·         Τι  είναι όμως τα «ροζοναρίσματα» ; Για όποιον δεν το ξέρει, είναι κουβέντες! Από το ρήμα ροζονάρω της κρητικής μας διαλέκτου που σημαίνει κουβεντιάζω, συνομιλώ.

·         «Κουβέντες», λοιπόν, που έχουν καταγραφεί από τον ιστορικό ερευνητή- λαογράφο μας Σήφη Πετράκη και αφορούν κυρίως ιστορίες των κατοίκων  του χωριού του, της Ασή γωνιάς αλλά και άλλων  κοντινών χωριών της Μαδάρας  κατά την δύσκολη δεκαετία του 1940-50, αλλά και παλιότερες και νεότερες. Καθώς, ο  Σήφης Πετράκης, έχει καταγράψει μεθοδικά όλες τις προφορικές μαρτυρίες που και ο ίδιος θυμάται αλλά και αυτές που του διηγήθηκαν αξιόπιστοι αυτόπτες ή αυτήκοοι μάρτυρες. Αφού, από μικρό παιδί καθόταν στο τσαγκαράδικο-παντοπωλείο του πατέρα του και άκουγε τους ίδιους τους «πρωταγωνιστές» των ιστοριών να τις καταθέτουν κουβεντιάζοντας με ένα ποτήρι κρασί που κερνούσε η μαμά Στυλιανή  ή νεότερους να επικαλούνται την γνησιότητά τους- από πρώτο συγγενικό ή φιλικό «αυτί». Επίσης, ο ίδιος ο ιστορικός ερευνητής εδώ και χρόνια, αναζητά σε κάθε ευκαιρία- όταν συχνά πυκνά βρίσκεται στην Ασή Γωνιά- να καταγράψει κι άλλες ιστορίες. Έτσι ώστε να διασωθούν ιστορικά και λαογραφικά στοιχεία, να βγουν από την ιστορική αφάνεια ήρωες της τοτινής καθημερινότητας, του πολιτισμού, της παράδοσης και της πολιτισμικής ταυτότητας του τόπου και των ανθρώπων της Ασή Γωνιάς. Οι οποίοι μπορεί να ήταν τραχείς χαρακτήρες όπως ο σκληροτράχηλος τόπος τους αλλά έχουν βαθιά μέσα τους  το αίσθημα της δικαιοσύνης, το καθήκον στην πατρίδα και βέβαια την Πίστη στο Θεό, στον Αη Γιώργη τους που τον γιορτάζουν δυο φορές (στις 23 του Απρίλη και στις 3 Νοεμβρίου του Αη Γιώργη του Μεθυστή) και στην Παναγία την Αντιφωνήτρια, την Παναγία της Μαδάρας ή Μυριοκεφαλίτισσα που γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου. Και η οποία ως φαίνεται από το σχετικό ροζονάρισμα της σελίδας 69 είναι και η Παναγία που έσωσε τον λαογράφο μας όταν, μικρό  παιδί αβάπτιστο ακόμα, κινδύνεψε να πεθάνει και σώθηκε από την Χάρη Της όταν  τον πήγε η μητέρα του σε Εκείνη.

                                          Η ρίζα παντού                     

·         Πενήντα τρία «ροζοναρίσματα» έχει συμπεριλάβει σ΄ αυτό το βιβλίο ο συγγραφέας. Κάποια απ’ αυτά βέβαια αφορούν και σε ανταποκρίσεις από εκδηλώσεις Κρητών εκτός Κρήτης ή  και ταξιδιωτικές εντυπώσεις του συγγραφέα.

·         Πάντα όμως, ακόμα και σ’ αυτές, ο Σήφης Πετράκης φροντίζει ώστε να βρίσκει τους κοινούς τόπους με την Ρίζα: Την Ασή Γωνιά, την Κρήτη, την κοινή μας ιστορία, τα ήθη και έθιμα της χώρας μας που μεταφέρθηκαν και μεταφέρονται από τόπο σε τόπο αιώνες τώρα και αποτελούν την κοινή μας  πολιτισμική ταυτότητα.

·         Ολα τα ροζοναρίσματα που αφορούν στην Ασή Γωνιά και τα γύρω χωριά, είναι γραμμένα με την λυρική, τραγουδιστή ντοπιολαλιά  της Ασή Γωνιάς. Όπως και στα προηγούμενα βιβλία της σειράς βέβαια. Η οποία ντοπιολαλιά έχει αρκετά διαφορετικά στοιχεία απ΄ αυτήν άλλων περιοχών της Κρήτης ακόμα και κοντινών. Ο Πετράκης, λοιπόν, την διασώζει, την διατηρεί και την μεταδίδει ατόφια  για να προστεθεί στην τοπική κρητική διάλεκτο και την λαογραφική μας παράδοση. Τι άλλο να πρωτοαναφέρει κανείς; Τα παρατσούκλια των πρωταγωνιστών που παρατίθενται μαζί με την ανάλυση του γενεαλογικού τους δέντρου αβίαστα, εν είδει περιγραφής και γνωριμίας με τους «πρωταγωνιστές» του κάθε ροζοναρίσματος και όχι βαρετής καταγραφής; Την «πλάκα» που έκαναν οι λεγόμενοι «μασκαρατζήδες» σε άλλους συγχωριανούς; Τα προξενιά με την νύφη που «άλλη έδειχναν και με άλλη τον παντρέψανε» και που εύστοχα απαθανατίζει κι εδώ το σκίτσο του αδελφού του, δασκάλου, σκιτσογράφου Χρήστου Πετράκη;  Τις «βεντέτες» για την ζωοκλοπή, για την οποία πάντως ο συγγραφέας επαναλαμβάνει ότι μάλλον είναι «κληρονομιά» από τον …τραγοπόδαρο Θεό Πάνα και τον Ερμή;

·         Τα αμέτρητα τοπωνύμια της Μαδάρας ; Τα τσαφαρώματα των ζώων που είναι υψηλή τέχνη και χρειαζόταν και μουσικό ταλέντο καθώς όταν τα τσαφαρωμένα ζώα κατεβαίνουν την πλαγιά του βουνού για να πάνε στο πανηγύρι, οι ήχοι από τα κουδούνια του λαιμού τους είναι απολαυστικοί; Τόσο απολαυστικοί που ο συγγραφέας θεωρεί ότι  ίσως ο μουσικοσυνθέτης Μίκης Θεοδωράκης, με αφορμή αυτούς τους μουσικούς ήχους έγραψε πριν κάποιες δεκαετίες την συμφωνία νο 1 «Το πανηγύρι της Ασή Γωνιάς».

·         Θεωρώ επίσης πολύ σημαντικό και για την τοπική ιστορία της αρχιτεκτονικής το ροζονάρισμα με τίτλο « Παλιοί μαστόροι τσ ΑσήΓωνιάς Πελεκητάδες και κτίστες» .Καθώς σ’ αυτό ο λαογράφος βρίσκει αφορμή για να περιγράψει την αρχιτεκτονική, τα υλικά, τον τρόπο κτισίματος, τον λόγο ύπαρξης καθενός υλικού και την ονομασία τους, τις χρήσεις  αλλά και ονόματα  φημισμένων παλιών κτιστών πελεκητάδων.

                                     Στην Ασή Γωνιά και στην Μάνη

·         Ξεχωριστά και αρκετά είναι και τα ροζοναρίσματα που αφορούν στην Μάνη, τους Μανιάτες και το ιστορικό τους δέσιμο με την Ασή Γωνιά. Ροζοναρίσματα τόσο στην Ασή Γωνιά όπου κατεβαίνουν και σήμερα Μανιάτες να τιμήσουν νεκρούς τους εθελοντές σε μια από τις Κρητικές Επαναστάσεις του 1868  όσο και των Ασηγωνιωτών που πηγαίνουν στην Μάνη για ανάλογες εκδηλώσεις.

·         Σε ένα απ’ αυτά μάλιστα ο συγγραφέας συνδέει και την ρίζα της συγγένειας των Ασηγωνιωτών με τους Παπαδολάμπηδες του Αποκόρωνα και ιδιαίτερα τον Παπαδολάμπη πατέρα του αείμνηστου σήμερα(αλλά εν ζωή όταν γραφόταν το βιβλίο πριν δυο χρόνια) Γιώργου Παπαδάκη  υποπτεράρχου και ιδιοκτήτη του Pilot beach resort».

·         Εκεί μαθαίνουμε ότι ο Παπαδολάμπης, που καταγόταν από παλιά, κτηνοτροφική οικογένεια της Ασή Γωνιάς,  όταν «οι Ασηγωνιώτες βοσκοί ερχόταν να του ζητήσουν  να «παχτώσουν» ένα κομμάτι γης για να ξεχειμωνιάσουν τα οζά τους, τους το έδινε και…όντε ν΄ έχεις τσοι παράδες μου τσοι δίνεις». Θυμούνται, λοιπόν, οι παλιοί Ασηγωνιώτες βοσκοί τον Παπαδολάμπη , μα και τώρα τον νεότερο πανάξιο συνεχιστή του, τον γιο του, υποπτέραρχο Γιώργη Παπαδάκη που, όταν κάθε χρόνο έρχονται τα αδέλφια μας από τη Μάνη, τους φιλοξενεί αφιλοκερδώς για κάμποσες μέρες στο υπερπολυτελές ξενοδοχείο του».

·         Η έκδοση προλογίζεται από την υπέροχη λογοτεχνική πένα του δασκάλου, λογοτέχνη, ποιητή Χρήστου Κωσταντουδάκη.

 

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

                                 Ο Βενιζέλος, ο παππούς Ειρηναίος,  το ίδρυμα Ερευνών

Πολλές οι ανταποκρίσεις και για τις εκδηλώσεις του Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος» που περιλαμβάνονται στην έκδοση. Μεταξύ αυτών καταγράφεται  και μια επισήμανση από την ομιλία του Γενικού Δ/ντή του ιδρύματος κ. Νίκου Παπαδάκη σε εκδήλωση του δήμου Παλαιού Φαλήρου και του π. δημάρχου του και νυν βουλευτή της Ν.Δ. Διονύση Χατζηδάκη. Πρόκειται για μια παρατήρηση  που έχει πει και όσο περνούν τα χρόνια αποδεικνύεται πόσο δίκιο είχε ο παππούς Ειρηναίος που τόσο μπροστά έβλεπε:  «Ο Βενιζέλος», είχε πει, «ήταν θαμμένος βαθιά, δεν μιλούσε κανένας γι αυτόν. Άμα παρουσιάστηκε το ίδρυμα, ο Βενιζέλος αναστήθηκε».

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------